On yıl önce, 25 Ekim 2016’da CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, TBMM’deki grup toplantısında gazetecilerin, yazarların, akademisyenlerin ve öğretmenlerin tutuklanmasına sert sözlerle karşı çıktı. Kılıçdaroğlu: Darbeyi AKP yaptı diyerek 15 Temmuz’a atıfta bulundu.
Kılıçdaroğlu, kapatılan Özgür Gündem gazetesinin yayın danışma kurulu üyesi Necmiye Alpay ile yazar Aslı Erdoğan’ı örnek verdi. Sözlerinin merkezinde, gazetecilerin yazıları ve düşünceleri nedeniyle cezaevinde tutulması vardı. Bu tabloyu 12 Eylül dönemiyle karşılaştırdı ve o günkü koşulların daha ağır olduğunu şöyle eleştirdi:
“Gazetecileri hapse atıyorlar, ne yaptı gazeteciler? Ellerine silah alıp adam mı dövdüler, adam mı öldürdüler? Birisini mi yaraladılar? Hayır. Kendi düşüncesini yazıyor. Neyle yazıyor? Elinde bir tek kalem var.
Eğer silah olarak gazetecinin silahı var diyorsanız bir tek silahı var, o da kalemi. Peki, neden bunları hapse atıyorsun? Sadece onları değil, bilim insanlarını da atıyorsunuz hapse. Niye atıyorsunuz hapse bunları? Geçen sefer söyledim, yine söylüyorum:
Necmiye Alpay, 12 Eylül döneminde de hapisteydi, şimdi de hapiste. Bu dönemin de 12 Eylül döneminden hiçbir farkı yoktur, 12 Eylül koşullarından daha ağır koşullar vardır.
Aslı Erdoğan, niye hapse atıyorsunuz? Hangi gerekçeyle atıyorsunuz? Dünya çapında bir yazar. Binali Bey’e söyledim, bakın, bu kadar gazeteciyi, bu kadar akademisyeni hapse atarsanız Türkiye’de darbe oldu lafına kimseyi inandıramazsınız.
Tam tersine, evet, Türkiye’de darbe oldu; darbeyi AKP yaptı, gazetecileri, aydınları, öğretmenleri, öğrencileri, askerleri hapse attı.”
Kılıçdaroğlu’nun bu soruları, yalnızca gazetecilerin mesleğini değil, düşünce ve ifade özgürlüğünün sınırlarını da gündeme getiriyordu.
Bir gazetecinin yazısı suçlamaya konu olduğunda, ona yöneltilen iddianın somut delillerle ortaya konması ve yargılamanın hukuk içinde sürmesi gerektiğini savunuyordu.
Kılıçdaroğlu: Darbeyi AKP yaptı diyerek gazetecilerin ardından bilim insanlarının da hapse atıldığını söyleyerek iktidarı eleştirdi.
Binali Yıldırım’a uyarı: “Bu kadar gazeteciyi hapse atarsanız…”
Kılıçdaroğlu, Binali Yıldırım’a bu konuyu daha önce söylediğini belirtti. Başbakan’a, bu kadar gazeteci ve akademisyen cezaevindeyken Türkiye’de darbe girişimi yaşandığına kimsenin inanmayacağını aktardığını anlattı. Ardından konuşmasının en çok tartışılan cümlesini kurdu:
“Tam tersine, evet, Türkiye’de darbe oldu; darbeyi AKP yaptı, gazetecileri, aydınları, öğretmenleri, öğrencileri, askerleri hapse attı.”
Kılıçdaroğlu: Darbeyi AKP yaptı
Kılıçdaroğlu’nun siyasi itirazı, darbe girişimiyle mücadele edilmesine değil; bu mücadelenin adalet, özgürlük ve hukuk ilkeleri içinde yürütülmemesineydi. Konuşmasının başka bir bölümünde “Ben bu ülkede adalet istiyorum. Ben bu ülkede özgürlük istiyorum. Ben bu ülkede insan hakları istiyorum. Ben bu ülkede gazetecilerin özgürce yazmasını istiyorum” diyordu.
Kılıçdaroğlu: “Darbeyi AKP yaptı çıkışı ile 15 Temmuz hain darbe girişimi öncesi AKp iktidarının paralel yapı oluşmasına karşı önlem alınmamasını sert şekilde eleştirdi.
15 Temmuz darbe girişiminin ardından yürütülen uygulamaların ülkeyi demokratik işleyişten uzaklaştırdığını söylüyordu. Bu, dönemin iktidarına yöneltilmiş ağır bir siyasi suçlamaydı; konuşmanın bağlamı da bu suçlamanın darbe sonrası tutuklama ve görevden almalarla ilgili olduğunu ortaya koyuyordu.
Bahçeli’ye “Bu kişiyi kral yapalım” çıkışı
Konuşmanın bir başka dikkat çekici bölümü, Devlet Bahçeli’ye yönelttiği ironik sözlerdi. Kılıçdaroğlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın anayasal sınırları aştığını savunuyor; çözüm olarak anayasayı Erdoğan’a göre değiştirme fikrini eleştiriyordu:
“Anayasayı değiştirelim, kuralları değiştirelim, buna göre bir anayasa yapalım, bu kişiye göre yeni bir anayasa yapalım. Peki, yeni bir anayasa yaptık, ona da itiraz etse ne yapacağız? Onu da ihlal etse ne yapacağız?”
Ardından Bahçeli’ye dönerek şöyle dedi:
“Sayın Bahçeli’den istirhamım: Şu açıklama bence yeterlidir. Gel, bu kişiyi kral yapalım ve serbest bırakalım, ne istiyorsa yapsın.”
“Ömer Halisdemir Erdoğan başkan olsun diye şehit olmadı”
Kılıçdaroğlu, dönemin Başbakanı Binali Yıldırım’ın “Başkanlığın kapısı 15 Temmuz gecesi açılmıştır” sözünü de eleştirdi. Bu ifadeyi, darbe sonrasında başkanlık sisteminin gündeme getirilmesiyle ilişkilendirdi ve şehitlerle gazilerin böyle bir siyasi amaç için mücadele etmediğini söyledi:
“Şehit Astsubay Ömer Halisdemir, Recep Tayyip Erdoğan başkan olsun diye şehit olmadı.”
Bu konuşma, darbe girişiminin hemen ardından Türkiye’nin önünde duran temel soruyu ortaya koyuyordu: Darbeyle mücadele edilirken hukuk, özgürlük ve demokratik denetim korunacak mıydı?
Kılıçdaroğlu’nun cevabı, gazetecilerin kalemini susturmanın, öğretmenleri görevden almanın ve anayasayı tek bir kişinin taleplerine göre değiştirmenin demokrasiyle bağdaşmadığıydı.
Kılıçdaroğlu’nun 25 Ekim 2016’daki sözleri, aradan on yıl geçse de siyasi hafızada yerini koruyor. Gazetecinin kalemini, tutuklu yazarları, görevinden alınan öğretmenleri, başkanlık tartışmasını ve Bahçeli’ye yönelttiği “kral” ironisini aynı konuşmada bir araya getiriyordu. O gün söylediği cümle hâlâ konuşuluyor: Kılıçdaroğlu: Darbeyi AKP yaptı diyerek noktayı koymuştu.
