Erdoğan Aliyev dostluğu, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın açıklamalarıyla başlayan tartışmadan nasıl etkilendi? Aralarına kara kedi mi girdi?
Kardeş Azerbaycan’ın iktidar partisinden gelen sert tepkinin ardından soruyorum: Erdoğan, Aliyev’i aradı mı? Aradı da kamuoyuna açıklanmadı mı?
Bakalım Aliyev, Ankara’da ay sonunda yapılacak Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne gelecek mi? Erdoğan Aliyev dostluğu açısından bu buluşma, son tartışmaların ardından daha da önem kazandı. İki liderin vereceği mesajlar, kardeşlik hukukunun günlük siyasi çıkışların üzerinde tutulup tutulmadığını da gösterecek.
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşlik, bir danışmanın siyasi çıkışlarına kurban edilemeyecek kadar değerlidir.
Bu dostluk bugünkü iktidarla başlamadı.
Turgut Özal ve Süleyman Demirel dönemlerinde güçlendirilen ilişkiler, Haydar Aliyev’in “Bir millet, iki devlet” sözüyle hafızalara kazındı.
Türkiye, Azerbaycan’ın bağımsızlığını 9 Kasım 1991’de tanıyan ilk devlet oldu. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 14 Ocak 1992’de kuruldu.
Özal’ın ve Demirel’in Azerbaycan’la dostluğu geliştirme çabalarının anlamını, o günleri izleyen bir gazeteci olarak çok iyi biliyorum.
Bu mirasın temelinde ortak tarih ve kültür kadar, karşılıklı güven ve bağımsızlığa saygı vardır.
Şimdi bu güveni gereksiz bir tartışmayla yaralamanın kime faydası var?
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, 12 Ekim’de Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellendiğini belirterek uygulamayı eleştirdi. AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta ve başka siyasi isimler de benzer açıklamalar yaparak diplomatik skandala ve Türkiye ile Azerbaycan arasında krize neden oldular
Türkiye hakkında bir ülke yaşam tarzı hakkında eleştiri getirse, “Dış Güçler” diye bas bas bağırıyordunuz. Size ne Azerbaycan’ın aldığı kararlardan. Haddinizi neden aşıyorsunuz?
Tartışmanın arkasında okul kıyafetlerine ilişkin düzenlemeler ve başörtülü öğrencilerin derslere alınmadığı yönündeki haberler bulunuyor. Düzenlemede başörtüsü açıkça anılmıyor; uygulamada yaşandığı bildirilen engellemeler ise eğitim ve inanç özgürlüğü açısından tartışılıyor.
Bir çocuğun eğitim hakkını savunmak elbette meşrudur. İnanç özgürlüğünü savunmak da öyle.
Ancak Cumhurbaşkanı başdanışmanı unvanıyla konuşan kişinin sözleri, kişisel bir sosyal medya değerlendirmesi olarak karşılanmaz.
Taşıdığı makam, açıklamasına siyasi ağırlık yükler.
Sorumluluğu da aynı ölçüde büyür.
Kardeş ülkenin uygulamasına ilişkin kaygılar, önce doğrudan temasla ve diplomatik kanallarla dile getirilemez miydi?
Cumhurbaşkanlığı makamına yakın olmak, başka bir bağımsız devletin yönetimine yön verme yetkisi sağlamaz.
Nitekim İlham Aliyev’in başkanlığındaki Yeni Azerbaycan Partisi, 13 Ekim’de Saral’ı ve AKP milletvekillerini açıkça eleştirdi.
Aliyev’in Yeni Azerbaycan Partisi’nin açıklamasında, “Başörtüsü gibi hassas meselelerin siyasi manipülasyon ve ayrıştırma aracı olarak kullanılmasının ne Türkiye halkının birliğine ne de genel olarak Müslüman dünyasının dayanışmasına hizmet ettiğini düşünüyoruz,” dendi.
Parti, Azerbaycan’ın egemenliğine ve anayasal düzenine saygı gösterilmesini istedi. “Bir millet, iki devlet” anlayışının, bir tarafın diğerine kendi siyasi ve ideolojik yaklaşımını kabul ettirmesine dayanak olamayacağını vurguladı.
Tokat gibi bir açıklamadır hadsiz AKP’lilere. Erdoğan- Aliyev dostluğunun arasına kara kedi girmesine yol açmıştır.
Bu açıklama Azerbaycan Cumhurbaşkanlığından değil, iktidar partisinden geldi. Fakat siyasi ağırlığını küçümsemek mümkün değildir.
Kardeş ülkenin iktidar partisini böyle sert bir açıklamaya sevk eden gerilimden Türkiye’nin hangi millî çıkarı kazançlı çıktı?
Ben hiçbir kazanç göremiyorum.
Erdoğan Aliyev dostluğu için Bahçeli’nin mesajı
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin 14 Ekim’de yaptığı açıklama, tam bu noktada dikkat çekiyor:
“Her bir Türk Cumhuriyeti kendi içinde müstakil ve egemen bir devlettir.”
Bahçeli, Türk devletleri arasındaki ilişkilerde bağımsızlığa, egemenliğe ve ülkelerin kendi iç hukukuna saygıyı vurguluyor. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşliği korumak için sağduyu çağrısında bulunuyor.
Saral’a yöneltilmiş bir eleştiridir. Bahçeli’nin bu açıklaması.
Egemenlik vurgusunun, tartışmanın yaşandığı günlerde siyasi anlam taşır.
Azerbaycan’ın içişlerine müdahale görüntüsü yaratmak, büyük bir siyasi ve diplomatik hatadır.
Tam bu gerilim sürerken İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da uluslararası bir zirveye katılmak üzere Bakü’ye geldi. Aliyev ile 14 Ekim’de görüştü.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu zirveye katılmaması Erdoğan Aliyev dostluğu açısından dikkat çekici bir “kara kedi” durumu mu?
Azerbaycan’ın dış ilişkilerini kendi değerlendirmeleriyle yürüttüğünü kabul etmek zorundayız. Görüş ayrılıkları olabilir; bunları karşılıklı saygıyla konuşmak gerekir.
Şimdi Erdoğan’a soruyorum:
Başdanışmanınızın açıklaması bilginiz ve onayınızla mı yapıldı?
Aliyev’i aradınız mı? Erdoğan Aliyev dostluğu zor günler mi yaşıyor?
Aradıysanız, gerilimi giderecek bir açıklama neden yapılmadı?
Araştırmamda, bu tartışmanın ardından iki liderin konuyu görüştüğünü bildiren kamuya açık bir duyuruya ulaşamadım. Bu, görüşme yapılmadığı anlamına gelmez; böyle bir temasın kamuoyuna duyurulduğunu doğrulayamadığım anlamına gelir.
Bahçeli, ekim ayının son haftasında Ankara’da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’nde iki liderin buluşacağını belirtiyor.
Aliyev gelecek mi? Beklenen buluşma, bu gereksiz gerilimi giderecek mi?
Devlet yönetimi, sözün sonucunu hesaplamayı gerektirir. Özal’ın, Demirel’in, Haydar Aliyev’in ve bu kardeşlik için çalışanların emeğini korumak, bugün görev taşıyanların sorumluluğudur.
Erdoğan Aliyev dostluğu açısından ortaya çıkan soru işaretleri giderilmelidir. İki halkın kardeşliği, danışmanların çıkışlarından çok daha büyüktür; onu korumanın yolu da birbirinin bağımsız iradesine saygı göstermektir.
